TerDU xabarlari
type: channel
description: “TerDU xabarlari” jurnali aniq, tabiiy, ijtimoiy va gumanitar sohalar doiralariga mo‘ljallangan nashr bo‘lib, ushbu sohalardagi ilmiy-amaliy, innovatsion yangiliklarni har tomonlama yoritish, jurnalxonlarning ilmiy-innovatsion axborotga bo‘lgan talab-ehtiyojlarini yanada to‘laroq qondirish, jurnal imkoniyatlaridan keng va samarali foydalanishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘yadi. Maqolalar o‘zbek, rus va ingliz tillarida aniq, tabiiy, ijtimoiy va gumanitar sohalar yo‘nalishida chop etiladi. Bosh muharrir: A.H.Toshqulov, iqtisodiyot fanlari doktori, professor. Bosh muharrir o‘rinbosari: A.Shaydullayev, tarix fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD). Mas'ul muharrir: Buzrukova Mohitobon Jamolovna. Manzil: Termiz shahri, “Barkamol avlod” ko'chasi 43-uy Muassis: Termiz davlat universiteti Maqola chop etish formati: online va an'anaviy Davriyligi: har chorakda 1 marta nashr etiladi Tahririyat jamoasi Litsenziya: C-5669698
publisher: Termiz davlat universiteti
language: uz@latin
publication name: TerDU xabarlari
items: DUTOR CHOLG‘USI HAMDA IJROCHILIGINING TARIXIY RIVOJLANISH TENDENSIYALARI
items: OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA GETEROGEN MA’LUMOTLARNI SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA TAHLIL QILISH: MATEMATIK MODEL VA MAHALLIY YONDASHUV
items: BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIDA KREATIV PEDAGOGIK FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISH: NAZARIY, METODIK VA DIAGNOSTIK TAHLIL
items: LOBACHEVSKIY TEKISLIGI KELI-KLEYN TALQININING SUN’IY INTELEKTGA ASOSLANGAN VIZUAL KOGNITIV METODLARI
items: 3,4-ALMASHINGAN 1,2-DIKARBOKSIBENZOL ASOSIDA OLINGAN ARALASH LIGANDLI KOMPLEKS BIRIKMANING SINTEZI HAMDA TERMIK TAHLILI
items: BIOMASSADAN OLINADIGAN FURAN HOSILALARINING YOQILG‘I QO‘SHIMCHALARI SIFATIDAGI ISTIQBOLLARI VA OLINISH USULLARI
items: TARKIBIDA N VA S BO‘LGAN TFM-1 KOMPLEKS HOSIL QILUVCHI SORBENTNING BOG‘ TABIATI, ATOMLARINING XUSUSIYATLARINING KVANT KIMYOVIY TAVSIFI
items: SYNTHESIS, CRYSTAL STRUCTURE OF TRIS(1,10-PHENANTHROLINE)NICKEL(II) NITRATE - 3,5-DICHLORO-2-HYDROXYBENZOIC ACID SOLVATE
items: PLASTIK GILLI TOG‘ JINSLARI HOLATINING BARQARORLIGIGA BURG‘ILASH ERITMALARINING TA’SIRINI KOMPLEKS
items: KOBALT-KALSIY FTALOSIANIN PIGMENTI SINTEZI VA UNING FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARI TADQIQI
items: QUMLI CHO‘L TUPROQLARINING MORFOLOGIK BELGILARI
items: QOʻYLARNING HAZM ORGANLARI TIZIMI GELMINTOFAUNASINING FAUNISTIK-SISTEMATIK TAHLILI
items: JANUBI-G‘ARBIY HISOR FLORASIDA TARQALGAN SCUTELLARIA L. (LAMIACEAE) KAMYOB TURLARI ZAMONAVIY HOLATI
items: YANGI JAHON TARTIBOTIDA IJTIMOIY ONG, SIYOSIY IDENTITET VA SIVILIZATSION O‘ZLIK DIALEKTIKASI
items: BOXTAR SATRAPLIGI TARIXINING BEHISTUN BITIKLARIDA YORITILISHI (MILODDAN OLDINGI VI–IV ASRLAR)
items: ЕЩЕ РАЗ К ВОПРОСУ О СЕВЕРНОЙ ГРАНИЦЕ ЭЛЛИНИСТИЧЕСКОЙ БАКТРИИ
items: Talabalarning axborot kompetentligini rivojlantirishda kasbiy fanlar integratsiyasi va uning imkoniyatlari
items: Kasbiy fanlar integratsiyasi sharoitida talabalarning axborot kompetentligini rivojlantirishga yo‘naltirilgan dasturiy ta’minotning pedagogik imkoniyatlari
items: ILK TEMIR DAVRIDA SURXON VOHASI: BANDIXON II YODGORLIGINING YANGI ARXEOLOGIK TADQIQOTLARI
items: BRONZA DAVRIDA TURON HUDUDIDAGI MIGRATSIYON JARAYONLAR: zamonaviy tadqiqotlar (2018–2024) tahlili
items: TURK ХОQОNLIGI DАVRI VOHA HUKMDORLIKLARI MUNOSABATLARIDA BOYSUNNING O‘RNI
items: DALVARZINTEPA MANBALARIDA MITRA OBRAZINING IFODALANISHI
items: SURXON VOHASINING SIRLI ICHIMLIGI: HAOMA TRANSFORMATSIYASI
items: VIDEVDATDA KOHINLAR INSTITUTI VA UNING BOYSUN ETNOGRAFIK MUHITIDAGI TRANSFORMATSIYASI
items: MARY BOYSE TADQIQOTLARIDA NAVRO‘ZGA OID QARASHLARI VA AHAMIYATI. MAVSUMIY BAYRAMLAR
items: O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohani rivojlantirish: Surxondaryo tajribasi
items: O‘RTA OSIYO BRONZA DAVRI IBODATXONA ME’MORCHILIGI: TIPOLOGIK TAHLIL VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH
items: SURXON VOHASI TOPONIMIYASIDA ETNIK QATLAMLAR (OLACHOPON, JOBU, SARIQ, CHIGʻATOY MISOLIDA)
items: TERMIZ–HIROT YO‘NALISHI: XIX ASR OXIRIDA IMPERIYALARARO STRATEGIK RAQOBAT MAYDONI
items: SURXONDARYO BUYUK TAMADDUN BESHIGI: YUNON-BAQTRIYA VA KUSHON TANGALARIDA IFODALANGAN MIFOLOGIK OBRAZLAR TAHLILI

DUTOR CHOLG‘USI HAMDA IJROCHILIGINING TARIXIY RIVOJLANISH TENDENSIYALARI
type: item
description: Ushbu maqolada o‘zbek milliy cholg‘ularidan bo‘lmish dutor cholg‘usining tarixiy shakllanish jarayoni hamda ijro amaliyotiga tegishli ma’lumotlar keltiriladi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Dutor
  topic: keywords
subject: Zaynulobiddin Al-Husayniy
  topic: keywords
subject: qonun
  topic: keywords
subject: cholg‘u
  topic: keywords
subject: takomillashtirish
  topic: keywords
subject: rez
  topic: keywords
subject: terma zarb
  topic: keywords
subject: ufori zarb
  topic: keywords
subject: tanovar zarb
  topic: keywords
creator: Bekzod Choriyev
creator: Farangiz Norboyeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 95
ending page: 98

OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA GETEROGEN MA’LUMOTLARNI SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA TAHLIL QILISH: MATEMATIK MODEL VA MAHALLIY YONDASHUV
type: item
description: Mazkur maqolada O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalarida (OTM) HEMIS axborot tizimi, elektron hujjat aylanish platformalari, o‘qitishni boshqarish tizimlari (LMS — Learning Management System) hamda video- va audio-xizmatlar orqali to‘planayotgan geterogen ma’lumotlarni tahlil qilishning matematik modeli ishlab chiqildi. Ma’lumotlar manbalari uchlik orqali formallashtirilib, integratsiya operatori va sun’iy intellekt (Artificial Intelligence, AI) modellarining samaradorlik mezonlari aniq formulalar bilan keltirildi. Mashinaviy o‘qitish (Machine Learning) modellarining qiyosiy tahlili o‘tkazildi. Shuningdek, ma’lumotlar suvereniteti va shaxsiy ma’lumotlar himoyasi sababli global katta til modellaridan (Large Language Models, LLM) bevosita foydalanishning huquqiy va texnik cheklovlari hamda mahalliy yondashuvning afzalliklari asoslandi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: geterogen ma’lumotlar
  topic: keywords
subject: sun’iy intellekt
  topic: keywords
subject: HEMIS
  topic: keywords
subject: oliy ta’lim
  topic: keywords
subject: mashinaviy o‘qitish
  topic: keywords
subject: katta til modellari
  topic: keywords
subject: ma’lumotlar suvereniteti
  topic: keywords
subject: ma’lumotlar integratsiyasi
  topic: keywords
creator: Jahongir Boltayev
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 88
ending page: 94

BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIDA KREATIV PEDAGOGIK FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISH: NAZARIY, METODIK VA DIAGNOSTIK TAHLIL
type: item
description: Maqolada boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida kreativ pedagogik fikrlashni rivojlantirish muammosi zamonaviy ta’lim sifati, o‘qituvchining kasbiy subyektligi va o‘quvchilarning bilish faolligini qo‘llab-quvvatlash nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining kreativligini umumiy shaxsiy ijodkorlik yoki tashqi metodik originallik sifatida emas, balki pedagogik vaziyatni ko‘p variantli tahlil qilish, metodik jihatdan asoslangan yechim ishlab chiqish, o‘quvchilarning yosh va individual xususiyatlarini hisobga olish hamda natijani refleksiv baholashga yo‘naltirilgan kasbiy fikrlash sifati sifatida asoslashdan iborat. Tadqiqotda nazariy tahlil, ilmiy adabiyotlarni qiyosiy o‘rganish, konseptual umumlashtirish va mezon-indikatorli modellashtirish usullaridan foydalanildi. Natijada kreativ pedagogik fikrlashning kognitiv, motivatsion, metodik va refleksiv komponentlari aniqlashtirildi; ularni baholash uchun muammoni pedagogik tahlil qilish, metodik variantlilik, didaktik originallik va refleksiv baholash mezonlari taklif etildi. Maqolada boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining kreativligi dekorativ metodik yangilik emas, balki o‘quvchi rivojlanishiga yo‘naltirilgan, dalilga asoslangan pedagogik qaror qabul qilish qobiliyati ekanligi asoslanadi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: kreativlik
  topic: keywords
subject: boshlang‘ich ta’lim
  topic: keywords
subject: kreativ pedagogik fikrlash
  topic: keywords
subject: divergent tafakkur
  topic: keywords
subject: pedagogik diagnostika
  topic: keywords
subject: refleksiya
  topic: keywords
subject: metodik variantlilik
  topic: keywords
subject: indikator
  topic: keywords
creator: Bo‘ritosh Ne’matov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 83
ending page: 87

LOBACHEVSKIY TEKISLIGI KELI-KLEYN TALQININING SUN’IY INTELEKTGA ASOSLANGAN VIZUAL KOGNITIV METODLARI
type: item
description: Ushbu maqolada noyevklid geometriyani, xususan Lobachevskiy geometriyasini o‘qitishda sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish masalasi ko‘rib chiqilgan. Talabalar uchun Evklid geometriyasidan noyevklid fazolarga o‘tish jarayonida yuzaga keladigan kognitiv qiyinchiliklar, ayniqsa parallellik va metrika tushunchalarini anglashdagi murakkabliklar tahlil qilingan. Keli-Kleyn modeli asosida “AI-Enhanced Projective Visualization (AEPV)” deb nomlangan vizual-kognitiv metodika taklif etilgan. O‘quv jarayoni Bloom’s Taxonomy asosida tahlil qilinib, har bir bosqichda sun’iy intellekt vositalarining roli yoritilgan.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Lobachevskiy geometriyasi
  topic: keywords
subject: Keli-Kleyn modeli
  topic: keywords
subject: sun’iy intellekt (AI)
  topic: keywords
subject: vizual-kognitiv metod
  topic: keywords
subject: noyevklid geometriya
  topic: keywords
subject: giperbolik fazo
  topic: keywords
subject: interaktiv o‘qitish
  topic: keywords
subject: matematik vizuallashtirish
  topic: keywords
subject: Bloom’s Taxonomy
  topic: keywords
subject: ta’lim texnologiyalari
  topic: keywords
creator: To‘lqin Safarov
creator: Abdullah Kurudirek
creator: Sevinch Abdujabborova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 76
ending page: 82

3,4-ALMASHINGAN 1,2-DIKARBOKSIBENZOL ASOSIDA OLINGAN ARALASH LIGANDLI KOMPLEKS BIRIKMANING SINTEZI HAMDA TERMIK TAHLILI
type: item
description: Organik oraliq bog‘lovchi sifatida karboksilat ionlarini o‘z ichiga olgan metall koordinatsion polimerlar o‘zining hayratlanarli tuzilmalari hamda ommaviy magnit xulq-atvori, yuqori o‘lchamlilik, optik faollik va issiqlik barqarorligi kabi afzalliklariga ko‘ra so‘nggi yillarda katta e’tibor qozondi. Dikarbonat guruhlari bilan mustahkamlangan metall koordinatsion polimerlarning sintez usullari, tuzilmalari va xususiyatlarini o‘rganish ayniqsa qiziqarli, chunki "dikarbonat kislotalari yangi turdagi polimerlar va oligomerlar hosil qilish uchun qo‘shimcha koordinatsion imkoniyatlarga ega bo‘lib, bu esa yakuniy mahsulotlarning magnit, optik yoki katalitik xususiyatlariga sezilarli darajada ta’sir qilishi mumkin". Kordinatsion polimerlarni yaratishda p-ftalik, m-ftalik va o-ftalik kislotalar kabi aromatik dikarbon kislotalar keng qo‘llaniladi. Xususan 3-va 4-nitroftal kislotalar pigmentlar, bo‘yoqlar, plastifikatorlar va boshqalar kabi turli xil tijorat mahsulotlarini ishlab chiqarish zanjirlarida keng qo‘llaniladi. Ushbu maqolada 3-nitroftal kislotasining Co(II) ioni bilan hosil qilgan kompleksi sintezi hamda uning termik tahlili o‘rganilgan.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Kompleks birikma
  topic: keywords
subject: 3-nitroftal kislota
  topic: keywords
subject: etil spirit
  topic: keywords
subject: TGA
  topic: keywords
subject: DTA
  topic: keywords
subject: metall ioni
  topic: keywords
creator: Naima Karimova
creator: Gulvar Muqimova
creator: Jabbor Suyunov
creator: Maftuna Primqulova
creator: Dilnoza Ishmuratova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 70
ending page: 75

BIOMASSADAN OLINADIGAN FURAN HOSILALARINING YOQILG‘I QO‘SHIMCHALARI SIFATIDAGI ISTIQBOLLARI VA OLINISH USULLARI
type: item
description: Ushbu maqolada biomassa xomashyosidan olinadigan furan hosilalarining muqobil va ekologik toza yoqilg‘i qo‘shimchalari sifatidagi ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Qayta tiklanuvchi lignoselluloza biomassa manbalaridan, furfural va boshqa furan hosilalarini olish usullari hamda ularning fizik-kimyoviy xossalari tahlil qilinadi. Furan hosilalarining yuqori energiya zichligi, tarkibidagi kislorod atomlari hisobiga yonish jarayonini yaxshilashi va zararli chiqindilar miqdorini kamaytirishi ularni istiqbolli bioyoqilg‘i komponentlari sifatida namoyon etadi. Jumladan, ushbu birikmalarning neft yoqilg‘ilari , xususan benzin va dizelga qo‘shilganda oktan soni, setan soni yonish samaradorligi hamda ekologik ko‘rsatkichlarga ta’siri tahlil qilingan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, biomassa asosidagi furan hosilalari neftga asoslangan an’anaviy yoqilg‘i qo‘shimchalariga muqobil bo‘la olishini va barqaror energetika rivojlanishida muhim o‘rin tutishini ko‘rsatadi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: lignoselluloza
  topic: keywords
subject: furfural
  topic: keywords
subject: 2-metilfuran (MF)
  topic: keywords
subject: 2-metiltetragidrofuran (MTHF)
  topic: keywords
subject: 2,5-dimetilfuran (DMF)
  topic: keywords
subject: 5-etoksimetilfurfural (EMF)
  topic: keywords
subject: bioyoqilg‘i
  topic: keywords
subject: oktan soni
  topic: keywords
subject: setan soni
  topic: keywords
subject: yangi avlod bioyoqilg‘isi
  topic: keywords
creator: Madina Hasanova
creator: Nurbek Umirov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 65
ending page: 69

TARKIBIDA N VA S BO‘LGAN TFM-1 KOMPLEKS HOSIL QILUVCHI SORBENTNING BOG‘ TABIATI, ATOMLARINING XUSUSIYATLARINING KVANT KIMYOVIY TAVSIFI
type: item
description: В настоящее время квантово-химические расчёты всё чаще используются исследователями в различных областях физики и химии. Во многих случаях они также служат единственным прямым источником информации о структуре и энергии молекулярных переходных состояний В данной статье исследуется реакционная способность молекулы сорбента TFM-1 с использованием программ квантово-химического расчета: Avogadro, Hyper Chem 8.01 и Asselrys MS Modeling 3.0.1, с применением ограниченного полуэмпирического (UHF) метода с подходом SCF-MO, а также полуэмпирических методов AM1, MNDO, PM3, RM1 и MINDO3 на компьютере Intel Pentium 1,40 ГГц.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: квантовая химия
  topic: keywords
subject: химическое программное обеспечение
  topic: keywords
subject: углы скручивания
  topic: keywords
subject: магнитный резонанс
  topic: keywords
subject: Chem Draw
  topic: keywords
subject: Chem 3D XML
  topic: keywords
subject: Hyper Chem
  topic: keywords
subject: 3D-структура
  topic: keywords
creator: Munisaxon Eshqurbonova
creator: Sherzod Kasimov
creator: Munavvar Bazarova
creator: Muhlisa Pardayeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 58
ending page: 64

SYNTHESIS, CRYSTAL STRUCTURE OF TRIS(1,10-PHENANTHROLINE)NICKEL(II) NITRATE - 3,5-DICHLORO-2-HYDROXYBENZOIC ACID SOLVATE
type: item
description: Mixed-ligand Ni(II) complexes based on heterocyclic N-donor ligands and halogenated hydroxybenzoic acids attract considerable interest due to their structural variability, intramolecular hydrogen bonding networks, and potential biological activities. A detailed investigation of their coordination modes, supramolecular architecture, and physicochemical properties is crucial for understanding structure-property relationships in crystal engineering. This work aims to synthesize a new mixed-ligand Ni(II) coordination compound containing 1,10-phenanthroline and 3,5-dichloro-2-hydroxybenzoic acid ligands, and to thoroughly investigate its structural, crystallographic, spectroscopic, and intermolecular interaction characteristics. The SC-XRD analysis confirmed the formation of a monometallic complex constituting a tris(1,10-phenanthroline)nickel(II) cation, a nitrate anion, and four uncoordinated 3,5-dichloro-2-hydroxybenzoic acid solvate molecules per asymmetric unit. IR spectroscopy verified the non-coordinated nature of the carboxylic acid groups and charge-balancing nitrate. UV-Vis spectra confirmed the characteristic electronic transitions of the Ni(II) d-d orbitals and ligand-to-metal charge transfer.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Ni(II) complex
  topic: keywords
subject: 1,10-phenanthroline
  topic: keywords
subject: 3,5-dichloro-2-hydroxybenzoic acid
  topic: keywords
subject: IR spectroscopy
  topic: keywords
subject: X-ray diffraction
  topic: keywords
creator: A. Ruzmetov
creator: A. Ibragimov
creator: M. Djiemuratov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 51
ending page: 57

PLASTIK GILLI TOG‘ JINSLARI HOLATINING BARQARORLIGIGA BURG‘ILASH ERITMALARINING TA’SIRINI KOMPLEKS
type: item
description: Maqolada plastik gilli tog‘ jinslarining burg‘ilash jarayonida barqarorligini ta’minlashda suv asosli burg‘ilash eritmalarining gidratatsion, reologik va filtratsion ta’siri kompleks baholandi. Plastik gillarning asosiy muammosi shundaki, ular oddiy mexanik yemirilishdan tashqari, suv molekulalari, ionlar va polimer zanjirlari bilan ko‘p bosqichli fizik-kimyoviy o‘zaro ta’sirga kirishadi; natijada bo‘kish, dispersiyalanish, yoriqlar kengayishi, quduq devorining qisilishi va stvolning torayishi yuzaga keladi. Tadqiqotda gidrolizlangan poliakrilamid asosidagi PBR, GLYCOL-POLYPAC polimerglikolli tizimi, past molekulyar natriy poliakrilatning glitserin bilan birikmasi, depolimerlangan kremnezem gidrati hamda natriy formiat bilan ingibirlangan SKIF/SKIF+ turidagi eritmalar bo‘yicha mavjud laboratoriya va amaliy ma’lumotlar tahlil qilindi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, faqat yuqori qovushqoqlik yoki filtratsiya hajmini kamaytirish plastik gillar barqarorligi uchun yetarli mezon emas; optimal natija gidratatsiyani kimyoviy ingibirlash, filtrat kirishini cheklash, dispers zarrachalarni polimer ko‘priklari orqali bog‘lash va quduq devorida zich kolloid qobiq hosil qilish mexanizmlarining muvozanatli uyg‘unlashuvi orqali yuzaga keladi. Maqolada burg‘ilash eritmasi samaradorligini baholash uchun bo‘kish indeksi, filtratsion xavf koeffitsiyenti, barqarorlik vaqti hamda reologik-funktsional ko‘rsatkichlar majmuasidan foydalanish taklif etildi
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: plastik gil
  topic: keywords
subject: burg‘ilash eritmasi
  topic: keywords
subject: gidratatsiya
  topic: keywords
subject: ingibirlash
  topic: keywords
subject: poliglikol
  topic: keywords
subject: poliakrilamid
  topic: keywords
subject: natriy formiat
  topic: keywords
subject: filtratsiya
  topic: keywords
subject: quduq stvoli barqarorligi
  topic: keywords
creator: Ra’no Shaymanova
creator: Mustafoqul Urozov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 42
ending page: 50

KOBALT-KALSIY FTALOSIANIN PIGMENTI SINTEZI VA UNING FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARI TADQIQI
type: item
description: Ushbu maqolada kobalt-kalsiy ftalosianin pigmentining sintezi hamda sintez sharoitiga turli omillarning ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot natijasida optimal sintez harorati 185°C ekanligi aniqlandi. Dastlabki moddalarning mol nisbati (tereftal kislota : ftal angidrid : karbamid : kobalt(II) xlorid : kalsiy xlorid) 1:1:5:0,5:1 bo‘lganda reaksiya unumi eng yuqori darajaga yetadi. Sintez qilingan yangi pigmentning IQ-spektroskopik tahlili natijalariga ko‘ra, tegishli tebranishlar dastlabki moddalardagiga nisbatan o‘zgarganligi aniqlangan. UB-spektrofotometr yordamida 190-1100 nm to‘lqin uzunliklari oralig‘ida o‘lchashlar o‘tkazilib, har bir pigment uchun nur yutilishining to‘lqin uzunligiga bog‘liqligi keltirilgan. Yangi pigmentning termogravimetrik va differensial termik tahlil natijalariga ko‘ra, parchalanish uch bosqichda amalga oshadi: birinchi bosqichda bog‘lanmagan suv chiqadi, ikkinchi bosqichda organik qism parchalanib, CO, CO₂, NH₃ kabi gazlar ajraladi va metall karbonatlari, oksidlari hamda ko‘mir qoldiqlari hosil bo‘ladi, uchinchi bosqichda esa karbonatlarning parchalanishi kuzatilib, yakuniy mahsulot sifatida metall oksidlari va ko‘mir qoldiqlari qoladi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: kobalt-kalsiy ftalosianin
  topic: keywords
subject: pigment
  topic: keywords
subject: sintez
  topic: keywords
subject: IQ-spektroskopiya
  topic: keywords
subject: UB-spektrofotometriya
  topic: keywords
subject: termogravimetrik tahlil
  topic: keywords
creator: Dilmurod Nabiyev
creator: Xayit Turayev
creator: Xurshid Eshmurodov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 34
ending page: 41

QUMLI CHO‘L TUPROQLARINING MORFOLOGIK BELGILARI
type: item
description: Maqolada qumli cho‘l tuproqlarining morfologik belgilari tahlil qilinadi. Ushbu tuproqlar asosan qadimgi allyuvial va ko‘l yotqiziqlari ustida, Zarafshon daryosi deltasiga tutash hududlarda shakllangan bo‘lib morfologik xususiyatlar tuproqlarning arid iqlim sharoitida shakllanganini hamda ularning tabiiy unumdorligi past ekanligini ko‘rsatadi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Qumli cho‘l
  topic: keywords
subject: tuproq
  topic: keywords
subject: o‘simliklar
  topic: keywords
subject: morfologiya
  topic: keywords
subject: choʻllanish
  topic: keywords
subject: degradatsiya
  topic: keywords
subject: sho‘rlangan
  topic: keywords
subject: allyuvial
  topic: keywords
subject: antropogen
  topic: keywords
subject: gumus
  topic: keywords
creator: Najmiddin Nurgaliyev
creator: Furqat Qurbonov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 29
ending page: 33

QOʻYLARNING HAZM ORGANLARI TIZIMI GELMINTOFAUNASINING FAUNISTIK-SISTEMATIK TAHLILI
type: item
description: Surxondaryo viloyati sharoitida 2025 yil kuz-qish hamda 2026 yil bahor mavsumida qoʻylarning (Ovis aries) hazm organlari sistemasi gelmintofaunasi oʻrganilgan. Hazm organlari tizimida gelmintlarning 3 sinfiga mansub 28 turi aniqlandi: Cestoda - 6 tur, Trematoda - 3 tur, Nematoda - 19 tur. Qoʻylarning gelmintlar bilan zararlangan darajasi 94,4% ni tashkil etdi. Dominant gelmintozlar sifatida moniezioz, fastsioloz, dikrotslelioz, nematodiroz, marshallagiyoz va gemonxoz qayd etildi. Dominanant turlar uchun bioekologik profilaktika tavsiyalari ishlab chiqildi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Ovis aries
  topic: keywords
subject: gelmintofauna
  topic: keywords
subject: cestoda
  topic: keywords
subject: trematoda
  topic: keywords
subject: nematoda
  topic: keywords
subject: geogelmintlar
  topic: keywords
subject: biogelmintlar
  topic: keywords
subject: profilaktika
  topic: keywords
subject: Surxondaryo
  topic: keywords
creator: Zarina Qayumova
creator: Maxamadi Abramatov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 24
ending page: 28

JANUBI-G‘ARBIY HISOR FLORASIDA TARQALGAN SCUTELLARIA L. (LAMIACEAE) KAMYOB TURLARI ZAMONAVIY HOLATI
type: item
description: Maqolada Janubi-G‘arbiy Hisor florasida tarqalgan Scutellaria L. turkumining kamyob turlarining zamonaviy holati o‘rganilgan. Tadqiqotning dolzarbligi mintaqada uchraydigan endem va muhofazaga muhtoj turlarni saqlash zarurati bilan izohlanadi. Dala tadqiqotlari, gerbariy materiallari (TASH, LE, MW, TAJ, AA) hamda raqamli ma’lumotlar bazalari asosida turlarning tarqalishi va muhofaza maqomi baholandi. Natijada turkumning 17 turi, jumladan 3 ta O‘zbekiston endemi va 4 ta Qizil kitob turi aniqlandi. Janubi-G‘arbiy Hisor Scutellaria turlarining xilma-xilligi va endemizmini saqlashda muhim floristik markaz ekanligi ko‘rsatildi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Janubi-G‘arbiy Hisor
  topic: keywords
subject: endem
  topic: keywords
subject: tahlil
  topic: keywords
subject: hudud
  topic: keywords
subject: tur
  topic: keywords
subject: turkum
  topic: keywords
subject: areal
  topic: keywords
subject: gerbariy
  topic: keywords
subject: botanik-geografik rayon
  topic: keywords
subject: flora
  topic: keywords
subject: fond
  topic: keywords
creator: Maftuna Abdimo‘minova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 18
ending page: 23

YANGI JAHON TARTIBOTIDA IJTIMOIY ONG, SIYOSIY IDENTITET VA SIVILIZATSION O‘ZLIK DIALEKTIKASI
type: item
description: Ushbu maqola yangi jahon tartibotining shakllanishi jarayonida ijtimoiy ong, siyosiy identitet va sivilizatsion o‘zlikning o‘zaro dialektik munosabatlarini tahlil qiladi. Tadqiqot Gegelning dialektika falsafasi, Gramshining gegemoniya nazariyasi, Kastelsning tarmoq jamiyati konsepsiyasi va Burdyening ijtimoiy maydon nazariyasi metodologik asosida qurilgan. Maqolada isbotlanadiki, zamonaviy global transformatsiyalar sharoitida ijtimoiy ong an’anaviy mafkuraviy determinantlar doirasida emas, balki sivilizatsion ong, milliy identitet va global axborot oqimlari kesishmasida yangicha tarzda shakllanmoqda. Siyosiy identitet — bu bir o‘lchamli, o‘zgarmas qurilma emas, aksincha, ijtimoiy amaliyot, madaniy xotira va hokimiyat diskurslari o‘rtasidagi doimiy dialektik harakat mahsulidir. Sivilizatsion o‘zlik esa — bu hodisa ham qadimiy tarixiy sedimentatsiyalarning mahsuli, ham zamonaviy normativ kurashlar ob’ektidir. O‘zbekiston misolida post-sovet makoni uchun xos bo‘lgan identitet qayta tuzilishining o‘ziga xos xususiyatlari ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalari shuni tasdiqlaydiki, Xantington bashorat qilgan "sivilizatsiyalar to‘qnashuvi" sxemasi o‘rnida ko‘proq "sivilizatsiyalar muloqoti va raqobati" yuz bermoqda va ushbu jarayon qat’iy tomonlashtirilgan ziddiyatdan farqli o‘laroq murakkab dialektik xarakter kasb etmoqda.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: ijtimoiy ong
  topic: keywords
subject: siyosiy identitet
  topic: keywords
subject: sivilizatsion o‘zlik
  topic: keywords
subject: dialektika
  topic: keywords
subject: yangi jahon tartibi
  topic: keywords
subject: global transformatsiya
  topic: keywords
subject: postsovet identiteti
  topic: keywords
subject: O‘zbekiston
  topic: keywords
subject: gegemoniya
  topic: keywords
subject: normativ kurash
  topic: keywords
subject: multipollyar dunyo
  topic: keywords
creator: Diyorbek Nurmuradov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 11
ending page: 17

BOXTAR SATRAPLIGI TARIXINING BEHISTUN BITIKLARIDA YORITILISHI (MILODDAN OLDINGI VI–IV ASRLAR)
type: item
description: Boxtar - Turonning Amudaryo o‘rta oqimida Hisor tizmasi va Hindikush oralig‘ida joylashgan (hozirgi Janubiy O‘zbekiston, Janubiy Tojikiston, Shimoliy Afg‘oniston va Janubi-sharqiy Turkmaniston) tarixiy-madaniy o‘lka hisoblanadi. Ushbu tarixiy-madaniy o‘lka mil. avv. VI-IV yuzyilliklarda Ahamoniylar saltanati tarkibiga kirgan bo‘lib, Boxtar satrapligi tarixi haqidagi ma’lumotlar Ahamoniylar bitiklari, Elam, Bobil, Oromiy, Finikiya, Misr, Lidiya, Kariya, Likiya, Yunon va lotin kabi bir qancha yozma manbalarda uchraydi. Ularni ilmiy jihatdan tahlil qilish Boxtar satrapligining siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy tarixi, aholining turmush tarzi haqida qimmatli ma’lumotlar olishga yordam beradi. Ushbu maqolada Boxtar satrapligining Behistun bitiklarida yoritilishi ilmiy jihatdan tahlil qilingan.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Eron Ahamoniylar davri
  topic: keywords
subject: Turon
  topic: keywords
subject: Boxtar satrapligi
  topic: keywords
subject: Elam yozma manbalari
  topic: keywords
subject: Persepol istehkom arxivi
  topic: keywords
subject: Persepol xazina arxivi
  topic: keywords
creator: Odiljon Xamidov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 7
ending page: 10

ЕЩЕ РАЗ К ВОПРОСУ О СЕВЕРНОЙ ГРАНИЦЕ ЭЛЛИНИСТИЧЕСКОЙ БАКТРИИ
type: item
description: Вопрос о северной границе Бактрии в IV–II вв. до н.э. в значительной мере остаётся дискуссионным из-за противоречивой картины, рисуемой нарративной традицией.
subject: Maqolalar
  topic: section
creator: Н. Двуреченская
creator: А. Балахванцев
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
starting page: 4
ending page: 6

Talabalarning axborot kompetentligini rivojlantirishda kasbiy fanlar integratsiyasi va uning imkoniyatlari
type: item
description: Maqolada kasbiy fanlar integratsiyasi orqali talabalarning axborot kompetentligini rivojlantirish imkoniyatlari yoritilgan.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: axborot kompetentligi
  topic: keywords
subject: kasbiy fanlar integratsiyasi
  topic: keywords
subject: AKT
  topic: keywords
subject: elektron ta’lim
  topic: keywords
subject: raqamli ko’nikmalar
  topic: keywords
creator: Baxtiyor Yakubov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2025-10-16
publication date: 2025-10-16

Kasbiy fanlar integratsiyasi sharoitida talabalarning axborot kompetentligini rivojlantirishga yo‘naltirilgan dasturiy ta’minotning pedagogik imkoniyatlari
type: item
description: Maqolada kasbiy fanlar integratsiyasi asosida talabalarning axborot kompetentligini rivojlantirishga xizmat qiluvchi dasturiy ta’minotni yaratish bosqichlari yoritilgan. Shuningdek, elektron ta’lim muhiti, raqamli platforma va AKT vositalaridan foydalanishning pedagogik-metodik ahamiyati asoslangan.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: kasbiy fanlar integratsiyasi
  topic: keywords
subject: axborot kompetentligi
  topic: keywords
subject: dasturiy ta’minot
  topic: keywords
subject: elektron ta’lim
  topic: keywords
subject: raqamli platforma
  topic: keywords
subject: AKT
  topic: keywords
subject: interaktiv ta’lim
  topic: keywords
creator: Baxtiyor Yakubov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-08
publication date: 2026-04-08

ILK TEMIR DAVRIDA SURXON VOHASI: BANDIXON II YODGORLIGINING YANGI ARXEOLOGIK TADQIQOTLARI
type: item
description: Mazkur maqolada ilk temir davrida Surxon vohasining tarixiy-madaniy rivojlanishi Bandixon II yodgorligida 2024-yilda olib borilgan arxeologik tadqiqotlar asosida tahlil qilinadi. Qazishmalar jarayonida stratigrafik kuzatuvlar, tipologik tahlillar va radiokarbon (C14) usullari qo‘llanilib, yodgorlikning xronologiyasi va madaniy xususiyatlari aniqlashtirildi. Aniqlangan konstruktiv birliklar, sopol buyumlar va boshqa artefaktlar hududda shakllangan ijtimoiy-iqtisodiy hayot hamda hunarmandchilik darajasi haqida muhim ma’lumot beradi. Tadqiqot natijalari Surxon vohasida ilk temir davri madaniyatining shakllanishi va rivojlanish bosqichlarini yoritishda muhim ahamiyat kasb etadi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Surxon vohasi
  topic: keywords
subject: Bandixon II
  topic: keywords
subject: ilk temir davri
  topic: keywords
subject: arxeologik qazishmalar
  topic: keywords
subject: stratigrafiya
  topic: keywords
subject: radiokarbon (C14)
  topic: keywords
subject: Yaz madaniyati
  topic: keywords
subject: sopol buyumlar
  topic: keywords
subject: xronologiya
  topic: keywords
creator: Ulug‘bek Shapulatov
creator: Jian Ma
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29

BRONZA DAVRIDA TURON HUDUDIDAGI MIGRATSIYON JARAYONLAR: zamonaviy tadqiqotlar (2018–2024) tahlili
type: item
description: Mazkur maqolada Turon hududining bronza davriga oid ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy jarayonlari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Xususan, o‘troq dehqonchilik madaniyatlari hamda chorvador-ko‘chmanchi jamoalar o‘rtasidagi o‘zaro aloqalarning shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va ularning natijasida yuzaga kelgan madaniy sintez jarayonlari ilmiy asosda yoritib beriladi. Tadqiqotda migratsion jarayonlar asosiy omillardan biri sifatida ko‘rib chiqilib, ularning kelib chiqish sabablari, harakat yo‘nalishlari hamda hududlararo madaniy integratsiyaga ko‘rsatgan ta’siri tahlil etiladi. Ayniqsa, Turonning janubiy hududlariga aholining kirib kelishi va bu jarayonning o‘troq hamda chorvador madaniyatlar o‘rtasidagi iqtisodiy almashinuv, texnologik uzatish va madaniy o‘zaro ta’sirni kuchaytirishdagi o‘rni alohida ta’kidlanadi. Shuningdek, migratsiya natijasida yuzaga kelgan madaniy qorishuvlar va ularning arxeologik materiallarda aks etishi ilmiy jihatdan asoslab beriladi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Turon
  topic: keywords
subject: bronza davri
  topic: keywords
subject: migratsiya
  topic: keywords
subject: migratsion jarayonlar
  topic: keywords
subject: aloqa yo‘llari
  topic: keywords
subject: innovatsiya
  topic: keywords
subject: o‘troq
  topic: keywords
subject: ko‘chmanchi
  topic: keywords
creator: Doston Jalilov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29

TURK ХОQОNLIGI DАVRI VOHA HUKMDORLIKLARI MUNOSABATLARIDA BOYSUNNING O‘RNI
type: item
description: Ushbu maqolada Turk xoqonligi tarkibidagi Toxariston voha hukmdorligiga qarashli Chag‘oniyon mulkligining, xususan, Boysunning qo‘shni hududlar bilan siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy aloqalari keng yoritiladi. Shuningdek, Boysunning voha hukmdorliklar va mulkliklar bilan munosabatlardagi tarixiy ro‘li va ahamiyati chuqur tahlil qilinadi. Bundan tashqari, Boysun haqida xitoy sayyohlari esdaliklaridagi ma’lumotlar atroflicha tahlil qilinadi. Shuningdek, turli manbalarda yozib qoldirilgan xoqonlik davrida Chag‘oniyon boshqaruv tizimidagi unvonlar haqidagi ma’lumotlar qiyosiy o‘rganiladi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Turk хоqоnligi
  topic: keywords
subject: Chag‘oniyon
  topic: keywords
subject: Chag‘onxudotlar
  topic: keywords
subject: boshqaruv
  topic: keywords
subject: unvonlar tizimi
  topic: keywords
subject: Budrach
  topic: keywords
subject: Boysun
  topic: keywords
creator: Chingiz Odinayev
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29

DALVARZINTEPA MANBALARIDA MITRA OBRAZINING IFODALANISHI
type: item
description: Mazkur maqolada Dalvarzintepa arxeologik yodgorligi Kushon davri shahar madaniyati kontekstida, ayniqsa Mitra kultining ifodalanishi nuqtai nazaridan kompleks tarixiy-arxeologik yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida yodgorlikning urbanistik tuzilishi, ijtimoiy-iqtisodiy tizimi hamda diniy-madaniy xususiyatlari arxeologik qazishmalar natijalari va yozma manbalar sintezi asosida ko‘rib chiqiladi, bunda Mitra obrazining moddiy va ramziy shakllarda aks etishi alohida e’tiborga olinadi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Dalvarzintepa
  topic: keywords
subject: Mitra
  topic: keywords
subject: Kushon davri
  topic: keywords
subject: Baqtriya
  topic: keywords
subject: urbanizatsiya
  topic: keywords
subject: shaharsozlik
  topic: keywords
subject: diniy sinkretizm
  topic: keywords
subject: arxeologiya
  topic: keywords
subject: moddiy madaniyat
  topic: keywords
subject: Mitra kulti
  topic: keywords
subject: quyosh ramzi
  topic: keywords
subject: ibodatxonalar
  topic: keywords
subject: ijtimoiy-iqtisodiy tizim
  topic: keywords
subject: savdo aloqalari
  topic: keywords
subject: hunarmandchilik
  topic: keywords
subject: me’moriy yodgorliklar
  topic: keywords
subject: diniy markazlar
  topic: keywords
subject: Markaziy Osiyo tarixi
  topic: keywords
subject: qadimgi sivilizatsiyalar
  topic: keywords
creator: Mahkamoy Rahmonberdiyeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29

SURXON VOHASINING SIRLI ICHIMLIGI: HAOMA TRANSFORMATSIYASI
type: item
description: Mazkur maqolada Surxon vohasining bronza davri Sopolli madaniyati xalqlari diniy – mafkuraviy hayotida haoma marosimining paydo bo‘lishi, uning oddiy ritualdan ijtimoiy - siyosiy ahamiyatdagi kult darajasiga ko‘tarilishi arxeologik moddiy manbalar misolida tahlil qilindi. Shuningdek, zardushtiylikning muqaddas kitobi “Avesta” asosida Surxon vohasining diniy qarashlardagi transformatsiyon jarayonlar batafsil yoritilgan.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Surxon vohasi
  topic: keywords
subject: Sopolli madaniyati
  topic: keywords
subject: Jarqo‘ton ibodatxonasi
  topic: keywords
subject: Avesta
  topic: keywords
subject: haoma kulti
  topic: keywords
creator: Sevara Rasulova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29

VIDEVDATDA KOHINLAR INSTITUTI VA UNING BOYSUN ETNOGRAFIK MUHITIDAGI TRANSFORMATSIYASI
type: item
description: Mazkur maqolada Zardushtiylik diniy-falsafiy tizimining muhim manbasi bo‘lgan Avesto, xususan Videvdat matnida aks etgan kohinlar instituti qiyosiy va funksional yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda yozma manbalar tahlili bilan bir qatorda etnografik materiallar ham jalb etilib, qadimgi marosimiy tizimlarning zamonaviy madaniy muhitdagi strukturaviy davomiyligi o‘rganiladi. Boysun hududidagi marosimiy amaliyotlar kohinlar tizimi bilan tipologik jihatdan qiyoslanib, ularning jamoaviylik, funksional mehnat taqsimoti hamda ritual tartib bilan bog‘liq jihatlari ochib beriladi. Natijalar Zardushtiylik marosim tizimi murakkab iyerarxik tuzilishga ega bo‘lganini va uning ayrim elementlari O‘rta Osiyo etnografik an’analarida transformatsiyalangan holda saqlanib qolganini ko‘rsatadi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Avesto
  topic: keywords
subject: Videvdat
  topic: keywords
subject: kohinlar tizimi
  topic: keywords
subject: Boysun
  topic: keywords
subject: Navro‘z
  topic: keywords
subject: etnografiya
  topic: keywords
subject: marosim
  topic: keywords
subject: Zardushtiylik
  topic: keywords
creator: Gulmira Murodova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29

MARY BOYSE TADQIQOTLARIDA NAVRO‘ZGA OID QARASHLARI VA AHAMIYATI. MAVSUMIY BAYRAMLAR
type: item
description: Bahorning kirib kelishi bilan turli xil mavsumiy bayramlar boshlanadi. Ularning eng mashhuri shubhasiz, Navro‘zdir. Navro‘z juda qadimiy va ahamiyati jihatidan muqaddas bayramlar qatorida turadi. Uning yaratilishi va nishonlanish tartibi turli xalqlar va mintaqalarni o‘z ichiga oladi va tadqiqotlar ham yetarlicha. Bu kun Yevrosiyo materigining cheksiz kengliklarida nishonlanadi. Maqolada ingliz tarixshunos olimasi Mary Boyse tadqiqotlari asosida Navro‘z bayramining tarixini o’rganishdagi o‘rni yoritib beriladi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Mesopotamiya
  topic: keywords
subject: Ahuramazda
  topic: keywords
subject: Amesa Spenta
  topic: keywords
subject: Zardusht
  topic: keywords
subject: Navruz
  topic: keywords
subject: Mitra
  topic: keywords
creator: Faxriddin Sattarov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29

O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohani rivojlantirish: Surxondaryo tajribasi
type: item
description: Mazkur maqolada O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohani rivojlantirish jarayonlari Surxondaryo viloyati misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotda davlatning diniy siyosati, ma’naviy-ma’rifiy islohotlar, diniy ta’lim muassasalari faoliyati va ularning jamiyat barqarorligiga ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, hududda amalga oshirilayotgan tashabbuslar, xalqaro hamkorlik va diniy bag‘rikenglikni mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlar yoritiladi. Surxondaryo tajribasi diniy-ma’rifiy siyosatni takomillashtirishda muhim model sifatida baholanadi. Tadqiqot natijalari sohani yanada rivojlantirish bo‘yicha amaliy takliflarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: diniy-ma’rifiy siyosat
  topic: keywords
subject: Surxondaryo
  topic: keywords
subject: diniy bag‘rikenglik
  topic: keywords
subject: islom
  topic: keywords
subject: diniy ta’lim
  topic: keywords
subject: davlat va din munosabatlari
  topic: keywords
subject: ma’naviy islohotlar
  topic: keywords
subject: radikalizmga qarshi kurash
  topic: keywords
creator: Bekjon Qurbonov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29

O‘RTA OSIYO BRONZA DAVRI IBODATXONA ME’MORCHILIGI: TIPOLOGIK TAHLIL VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH
type: item
description: Tarixiy-madaniy meros obyektlarini asrash zamonaviy arxeologiya fanining eng dolzarb vazifasidir. Tadqiqot doirasida ibodatxonalar mintaqadagi qadimgi jamiyatlar hayotining diniy, ijtimoiy va xo‘jalik jihatlarini o‘zida mujassam etgan murakkab ko‘p vazifali tuzilmalar sifatida tahlil qilinishiga alohida e’tibor qaratilgan. Ushbu maqolada O‘rta Osiyoning bronza davri ibodatxona me’morchiligini har tomonlama o‘rganish va saqlash uchun 3D modellashtirish usullari hamda GIS texnologiyalarini uyg‘unlashtirgan zamonaviy yondashuvlar qo‘llanilgan. Sarazm, Sopollitepa, Dashli, Gonur-Depe, To‘g‘oloq va Jarqo‘ton kabi muhim arxeologik yodgorliklar misolida raqamli texnologiyalarning yo‘q bo‘lib ketish xavfi ostidagi obyektlarni hujjatlashtirish, tahlil qilish va tasvirlashdagi samaradorligi namoyon etilmoqda. O‘tkazilgan tipologik tahlil bronza davri muqaddas inshootlarini o‘rganishga tizimli yondashuvni ta’minlaydi, bu esa ularning Markaziy Osiyoning qadimgi jamiyatlarida tutgan o‘rnini chuqurroq tushunishga yordam beradi. Raqamli qayta tiklashning zamonaviy usullaridan foydalanish yo‘qolgan me’moriy unsurlarni aniq qayta yaratish imkonini beradi, shuningdek, madaniy meros obyektlarining rejalashtirish yechimlari, konstruktiv xususiyatlari va ma’noviy jihatlarini batafsil fazoviy tahlil qilish imkonini yaratadi. Olingan natijalar Markaziy Osiyoning bronza davridagi urbanizatsiya va madaniyat shakllanishi jarayonlarini tushunishda katta ilmiy ahamiyatga ega bo‘lib, arxeologik merosni saqlashning zamonaviy usullari uchun amaliy qiymatga ham egadir.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: O‘rta Osiyo
  topic: keywords
subject: bronza davri
  topic: keywords
subject: arxeologik yodgorlik
  topic: keywords
subject: 3D modellashtirish
  topic: keywords
subject: ibodatxona me’morchiligi
  topic: keywords
subject: madaniy meros
  topic: keywords
subject: geografik axborot tizimi texnologiyalari
  topic: keywords
subject: Sarazm
  topic: keywords
subject: Dashli
  topic: keywords
subject: Gonur-Depe
  topic: keywords
subject: To‘g‘oloq
  topic: keywords
subject: Jarqo‘ton
  topic: keywords
subject: Sopollitepa
  topic: keywords
creator: АБДУСАМАД КУРБОНОВ
creator: ЕЛЕНА ВОРОБЬЕВА
creator: ГУЗЕЛЬ САЙФУТДИНОВА
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29

SURXON VOHASI TOPONIMIYASIDA ETNIK QATLAMLAR (OLACHOPON, JOBU, SARIQ, CHIGʻATOY MISOLIDA)
type: item
description: Mazkur maqolada Surxondaryo viloyati hududidagi etnotoponimlarning kelib chiqishi, tarixiy-etnik ildizlari hamda shakllanish jarayonlari tahlil qilinadi. Xususan, Olachopon, Jobu, Sariq va Chigʻatoy kabi qishloq nomlari misolida toponimlarning etnik tarkib, migratsiya jarayonlari, qadimgi turkiy unvonlar va urug‘-qabila tizimi bilan bog‘liqligi yoritilgan. Tadqiqot natijalari hudud toponimiyasining ko‘p qatlamli tarixiy asosga ega ekanligini ko‘rsatadi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: etnotoponim
  topic: keywords
subject: toponimiya
  topic: keywords
subject: Surxon vohasi
  topic: keywords
subject: urug‘-qabila
  topic: keywords
subject: etnonim
  topic: keywords
subject: migratsiya
  topic: keywords
subject: Chigʻatoy
  topic: keywords
subject: Jobu
  topic: keywords
subject: Sariq
  topic: keywords
subject: Olachopon
  topic: keywords
subject: tarixiy-lisoniy tahlil
  topic: keywords
creator: Mustafo Jumayev
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29

TERMIZ–HIROT YO‘NALISHI: XIX ASR OXIRIDA IMPERIYALARARO STRATEGIK RAQOBAT MAYDONI
type: item
description: Mazkur maqolada XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Markaziy Osiyoda yuz bergan geosiyosiy jarayonlar doirasida Termiz–Hirot yo‘nalishining harbiy, iqtisodiy va strategik ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqot “Katta o‘yin” kontekstida Rossiya va Buyuk Britaniya o‘rtasidagi raqobatni hududiy infratuzilma, transport yo‘llari, savdo tizimi va harbiy joylashuvlar orqali yoritishga qaratilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, mazkur yo‘nalish harbiy logistika, iqtisodiy kirib borish va siyosiy nazorat kesishgan murakkab strategik makon sifatida shakllangan.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Katta o‘yin
  topic: keywords
subject: Termiz
  topic: keywords
subject: Hirot
  topic: keywords
subject: Amudaryo
  topic: keywords
subject: Rossiya imperiyasi
  topic: keywords
subject: Buyuk Britaniya
  topic: keywords
subject: temiryo‘l geopolitikasi
  topic: keywords
subject: chegara hududlari
  topic: keywords
subject: harbiy logistika
  topic: keywords
subject: Markaziy Osiyo
  topic: keywords
creator: Muhiddin Xidirov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29

SURXONDARYO BUYUK TAMADDUN BESHIGI: YUNON-BAQTRIYA VA KUSHON TANGALARIDA IFODALANGAN MIFOLOGIK OBRAZLAR TAHLILI
type: item
description: Ushbu maqolada Yunon-Baqtriya va Kushon davrlariga oid tangalarda uchraydigan mifologik obrazlar oddiy va tushunarli tilda tahlil qilinadi. Tadqiqotda qadimgi tangalar faqat pul vositasi emas, balki o‘sha davrning diniy qarashlari, madaniy aloqalari va siyosiy g‘oyalarini aks ettiruvchi muhim tarixiy manba ekanligi ko‘rsatib beriladi. Yunon-Baqtriya tangalarida asosan yunon mifologiyasiga oid xudolar tasvirlangan bo‘lib, ular hukmdor hokimiyatini mustahkamlash va uni ilohiylashtirish maqsadida ishlatilgan. Kushon tangalarida esa turli madaniyat va dinlarga tegishli xudolar birgalikda uchraydi. Maqolada ikki davlat tangalari solishtirilib, ularning o‘xshash va farqli tomonlari ochib beriladi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: numizmatika
  topic: keywords
subject: mifologik obrazlar
  topic: keywords
subject: Mitra
  topic: keywords
subject: Shiva
  topic: keywords
subject: Zeus
  topic: keywords
subject: Afina
  topic: keywords
subject: Apollon
  topic: keywords
subject: Kanishka I
  topic: keywords
subject: ikonografiya
  topic: keywords
subject: qadimgi dinlar
  topic: keywords
subject: siyosiy mafkura
  topic: keywords
creator: Azamat Shaymardanov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 TerDU xabarlari
date: 2026-04-29
publication date: 2026-04-29