YANGI JAHON TARTIBOTIDA IJTIMOIY ONG, SIYOSIY IDENTITET VA SIVILIZATSION O‘ZLIK DIALEKTIKASI

Abstrak

Ushbu maqola yangi jahon tartibotining shakllanishi jarayonida ijtimoiy ong, siyosiy identitet va sivilizatsion o‘zlikning o‘zaro dialektik munosabatlarini tahlil qiladi. Tadqiqot Gegelning dialektika falsafasi, Gramshining gegemoniya nazariyasi, Kastelsning tarmoq jamiyati konsepsiyasi va Burdyening ijtimoiy maydon nazariyasi metodologik asosida qurilgan. Maqolada isbotlanadiki, zamonaviy global transformatsiyalar sharoitida ijtimoiy ong an’anaviy mafkuraviy determinantlar doirasida emas, balki sivilizatsion ong, milliy identitet va global axborot oqimlari kesishmasida yangicha tarzda shakllanmoqda. Siyosiy identitet — bu bir o‘lchamli, o‘zgarmas qurilma emas, aksincha, ijtimoiy amaliyot, madaniy xotira va hokimiyat diskurslari o‘rtasidagi doimiy dialektik harakat mahsulidir. Sivilizatsion o‘zlik esa — bu hodisa ham qadimiy tarixiy sedimentatsiyalarning mahsuli, ham zamonaviy normativ kurashlar ob’ektidir. O‘zbekiston misolida post-sovet makoni uchun xos bo‘lgan identitet qayta tuzilishining o‘ziga xos xususiyatlari ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalari shuni tasdiqlaydiki, Xantington bashorat qilgan "sivilizatsiyalar to‘qnashuvi" sxemasi o‘rnida ko‘proq "sivilizatsiyalar muloqoti va raqobati" yuz bermoqda va ushbu jarayon qat’iy tomonlashtirilgan ziddiyatdan farqli o‘laroq murakkab dialektik xarakter kasb etmoqda.